Schooljaar 2012-2013

11 januari 2013: achtste nieuwjaarsreceptie

Dit jaar waren we te gast in Houwaart in de volledig vernieuwde Sint Denijs-zaal.
De bijna volautomatische voorbereiding door een volledig geroutineerd team...
Rond kwart over vier zat begon de zaal binnen de kortste keren vol te lopen.
Iedereen van harte bedankt voor uw talrijke opkomst.
En dan was het tijd voor de traditionele nieuwjaarsspeech van onze coördinerend directeur.
Deze stond volledig in het teken van het handelingsgericht werken, zoals je hieronder kan nalezen.

Geachte leden van de schoolbesturen, beste collega’s,

Laat mij van start gaan met u en allen die u dierbaar zijn, van harte een heel goed jaar toe te wensen.

Alleszins in alle opzichten een beter jaar dan 2012.

2012 kenmerkte zich vooral door een diepgaand pessimisme en een verregaand negativisme. Uiteraard ondersteund door de alom om zich heen grijpende crisis, die mijns inziens op die manier nog aangewakkerd wordt. Het was zelfs zo erg dat velen de wereld al zagen vergaan  op 21 december.

Zo te zien is dat echter niet echt gebeurd, en gelukkig maar, want anders hadden we deze receptie nog moeten missen.

Nochtans maakt het negatief denken zich ook geregeld van ons meester. Ik herken het vaak ook bij mezelf. We hebben vaak het gevoel dat het lijkt of wel elke loog, peut en tist zich met het onderwijs wil bemoeien en ook dat met de installatie van elke nieuwe regering elke nieuwe minister zijn dada op het onderwijs moet kunnen loslaten. En die denken natuurlijk allemaal dat ze het warm water aan het heruitvinden zijn.

Is onze reactie dan zo vreemd? Waarmee zijn ze nu weer daar? En moeten we dat er weer bij doen? En ’t zal weer wat zijn…

Ik mag mij ondertussen toch al bij de anciens van onze scholengemeenschap rekenen, met mijn meer dan 30 jaren dienst. En ik heb inderdaad al heel wat nieuwigheden weten komen en gaan.

Toch ben ik minstens een keer of drie van sokken geblazen bij een zogenaamde AHA-erlebnis.

De eerste keer, is al een hele tijd geleden, ik stond zelf nog voor de klas. Het was toen het prille begin van contractwerk. Ik was meteen verknocht aan het idee. En zie, het is iets wat ondertussen toch wel een vaste plaats in ons onderwijs heeft gekregen.

Een tweede gebeurtenis die me is bijgebleven, dateert (als ik het mij goed herinner) van de eerste en enige keer dat ’t SJIBke zogenaamde lestijden voor zorgverbreding kreeg.

Nietsvermoedend gingen we met een paar mensen naar Philippe Paelman luisteren.

Was het zijn ongebreideld enthousiasme? Het zal er zeker toe gedaan hebben, maar het ging hem toch vooral over de inhoud: CLIM: coöperatief leren in multiculturele groepen. Ik was weer meteen verkocht. Vooral het principe “iedereen kan iets maar niemand kan alles” en hoe de verschillende intelligenties aan bod konden komen, op een toch eenvoudige, overzichtelijke manier, spraken mij onmiddellijk aan… en dat hebben ze geweten op school…

Wat ik wil zeggen is het volgende: we moeten niet als gekken op alles en nog wat springen dat op ons onderwijs afkomt. Maar we mogen ons ook niet laten verleiden tot zoveel negativiteit dat we ons niet meer zouden kunnen openstellen voor de goede dingen die op ons afkomen.
Ik ben ervan overtuigd dat we maar één ding voor ogen moeten houden: komt dit ten goede van onze kinderen of niet en op welke wijze? Als we onze kinderen centraal plaatsen, dan volgen we zeker het goede pad.

Maar… Jullie hadden nog de derde keer tegoed…

Ik denk dat die dateert van een jaar of twee geleden.

En het kwam dan nog wel uit Nederland overgewaaid. Iets wat mij op voorhand meestal erg waakzaam, om niet te zeggen achterdochtig, maakt.

Ik weet zelf niet goed meer waar of hoe ik er de eerste keer over hoorde, dus sloeg het niet meteen in als een bom, maar ik raakte, naar mate ik er meer over hoorde, meer en meer overtuigd van de waarde van het handelingsgericht werken, want daar ging het over.

Vaak wordt deze manier van werken ten onrechte beschouwd als een soort van remediëringsmethode. Maar ze past volledig binnen ons eigen zorgcontinuüm. Dus ook op het niveau 0: de gewone dagdagelijkse, brede werking in onze klas.

Ik ga hier natuurlijk geen uitvoerige presentatie van het handelingsgericht werken voor u ten gehore brengen, dat zou compleet niet passen binnen dit kader. Toch wil ik enkele belangrijke uitgangspunten even onder de aandacht brengen. Je zal dan ook merken: veel nieuws is er niet onder de zon. Het handelingsgericht werken leert ons om op een andere manier naar onze werking en vooral naar onze leerlingen te kijken en dit op een systematische, meer gestructureerde manier.

Centraal staat de onderwijsbehoefte van de leerling. Kort samengevat betekent dit dat we ons gaan afvragen wat een bepaalde leerling pedagogisch en didactisch nodig heeft om een bepaald doel te kunnen bereiken.

En natuurlijk ontwikkelt deze leerling niet alleen, maar hij of zij doet dat in een bepaalde klas, met bepaalde medeleerlingen, bij een leerkracht en met zijn of haar ouders. Dus is er een constante wisselwerking tussen leerling, leerkracht, klas, ouders… en deze wisselwerking kunnen we positief aanwenden om verder uit te bouwen wat goed werkt.

En zo kom ik bijna naadloos bij een ander zeer belangrijk uitgangspunt van het handelingsgericht werken: benadruk het positieve. We gaan op zoek naar de sterke kenmerken van zowel leerling, leerkracht, school als ouders… We gaan deze sterke kanten (noem het talenten, zo je wil) voluit benutten om zo het gevoel van competentie van alle betrokkenen te verhogen, wat dan weer de motivatie doet toenemen.

Dit veronderstelt natuurlijk ook een constructieve samenwerking van alle betrokkenen, gebaseerd op een goede, heldere communicatie. Leerkrachten zijn daarbij de onderwijsprofessionals, verantwoordelijk voor het onderwijs en ouders zijn de ervaringsdeskundigen, verantwoordelijk voor de opvoeding. Maar de leerlingen zelf zijn de mederegisseurs van hun eigen leerproces. Ook zij dienen betrokken te worden in de formulering van de doelen en de manier waarop ze deze willen bereiken.

Dit alles dient op een systematische en een voor iedereen transparante manier te gebeuren. Alle afspraken dienen voor iedereen duidelijk te zijn.  We geven duidelijk aan wat we van plan zijn te doen, wat we al gedaan hebben en wie wat doet.

Het voor mij allerbelangrijkste heb ik tot laatst gelaten: de leerkracht doet er toe. Verander je de leerkracht, dan verander je het kind… en omgekeerd. De leerkracht is de belangrijkste factor op school die invloed heeft op de leerlingen. Dat is natuurlijk een verpletterende verantwoordelijkheid, maar we staan gelukkig als leerkrachten niet alleen en we zijn natuurlijk wel zo professioneel dat we kansen creëren om zelf te kijken wat je met je leerlingen kan doen. Maar…

Het is ook van het grootste belang dat je leert je eigen behoeften te verwoorden: wat heb ik als leerkracht nodig om… en dat je deze leert kenbaar maken.

Ik heb hier een aantal van de belangrijkste uitgangspunten van het handelingsgericht werken, zeer summier aangehaald. Deze nieuwjaarsreceptie is dan ook zowat de enige gelegenheid die ik heb om jullie eens allemaal samen te kunnen toespreken. En neen, je krijgt over deze materie dadelijk geen overhoring om te zien of je wel goed hebt opgelet.

Maar ik vond het wel erg belangrijk om dit even aan te halen.

Het is iets waarin zowel onze CLB’s als onze zorgcoördinatoren en directies zich al een tijdje aan het verdiepen zijn.

Het past volledig binnen de visie van onze pedagogisch begeleiders en het past binnen het nieuwe zorgcontinuüm.

Met andere woorden: we hebben zowat iedereen eindelijk op dezelfde golflengte zitten.

Vandaar dat ik ervan overtuigd ben dat jullie de komende weken, maanden, jaren, om de oren zullen geslagen worden met het nieuwe zorgcontinuüm en daaraan gekoppeld het handelingsgericht werken. Ikzelf ben er alvast van overtuigd dat dit al onze kinderen ten goede zal komen, en dat is tenslotte toch waar we het allemaal voor doen niet?

Ik wil dan ook eindigen met jullie allemaal (klusjesmannen, onderhoudspersoneel, leerkrachten, administratieve medewerkers, schoolbesturen, directies… en iedereen die van ver of dichtbij bij ons onderwijs betrokken is…) van harte te bedanken voor alles wat jullie voor onze kinderen doen.

Dat 2013 niet alleen een jaar mag brengen met een blakende gezondheid voor ieder van u, maar dat het ook een jaar mag worden met een deugddoende professionele voldoening.

Oh, en ja, er zijn eigenlijk nog veel meer van die AHA-erlebnissen geweest gedurende al die jaren.

Nog eentje om af te sluiten en om aan te tonen dat niet alles wat goed is, ook werkelijk de werkvloer bereikt. Een antipestaanpak, ook vanuit Nederland. Het was iets met petjes en rollen die eraan toegeschreven werden. Ik heb zelf aan den lijve mogen ondervinden dat het echt werkte…

Alleen… Het was onbetaalbaar duur om het in Vlaanderen in onze scholen te importeren.

Ik dank u voor uw volgehouden, doorgedreven aandacht.

En er werd aandachtig geluisterd...

Toch door bijna iedereen... :-)
Daarna was het tijd voor een grootse volksverhuizing.
We gingen per leerjaar (ook onze gymleerkrachten, schoolbestuurders, administratieve krachten, ict-ers... vormden groepjes) zitten voor wat een heuse bingo-avond werd...
   
... aan elkaar gepraat door deze professionele bingoleider...
... bijgestaan door zijn bevallige assistentes...
En er waren tussendoor heel wat toffe prijzen: voor de eerste horizontale lijn, de eerste verticale, voor de eerste diagonaal, het eerste rechte kruis, het eerste Sint-Andries-kruis, voor het eerst de vier hoeken, voor de eerste volle pagina en natuurlijk de hoofdprijs: wie had het eerst twee volle bladen???
De winnaars: het zesde leerjaar...
Voor de groepen die nog niets wisten te winnen, waren er nog uiterst toffe troostprijzen...
Daarna werd er nog nagekeuveld bij een glaasje en een hapje.